Il Vasari, che non ebbe cognizione della venuta qua, per ordine degli Operai di S. Maria del Fiore, del soprannominato maestro di vetri, solamente per l’effetto di farsi i detti lavori, sbagliò, mentre disse, ch’e’ fusser fatti di vetri di Venezia, e che però riuscirono alquanto scuri. Ma perché ci conviene far constare con chiarezza di tale errore: e anche perché tale notizia ci è costata molto di fatica, prima di ritrovarla, con ricerca de’ più antichi libri dell’Opera: e perché ella non lascia di dare lumi di nostre nobili famiglie, e di bellissime avvertenze avutesi in tale affare da i nostri padri, le quali possono in ogni tempo servire di esemplo per simili casi; non ho voluto che mi rincresca il copiarla in questo luogo, ed è la seguente. Dal libro di Deliberazione de’ Signori Operai B. 1436. a c. 8. In Dei Nomine. Amen. Anno Domini ab ejus salutifera Incar. 1436. Ind. xv. in die 15. Mensis Octobris actum in civitate Florentiæ in Opera S. M. del Fiore, præsentib. testib. ad infrascritta omnia et singula vocatis, habitis, et rogatis, Gualterotto Jacobi de Riccialbanis, et Ser Filippo Niccolai Naccii civibus Florentinis. Nobiles ac prudentes viri Niccolaus Ughonis de Alexandris, Donatus Michaelis de Vellutis, Franciscus Benedicti Caroccii de Strozis, Benedictus Jo: de Cicciaporcis, et Nicolaus Caroli de Macignis, Operarii Operæ S. M. del Fiore de Florenzia existentes collegialiter congregati in Opera prædicta in loco eorum solitæ Residentiæ, pro factis dictæ Operæ utiliter peragendis, assente tamen Alamanno Michaelis de Albizis eorum in d. Offitio collega. Considerantes equidem prefati Operarii novum edifizium Cattedralis Ecclesiæ Florentinæ ad optatum finem suæ habitationis fore deductum, et ob id fore necessarium oculos et fenestras ipsius Ecclesiæ decorari variis vitreis, variis storiis picturarum, ut decet tam inclitæ Matrici Ecclesiæ, ob quam rem prefatam magnificam Ecclesiam indigere maxima ac infinita copia ipsorum vitreorum, quæ sine longevo tempore, ac innumerabili sumptu pecuniæ vix haberi posset, et attendentes quod eorum in officiis precessores jam sunt tres anni et ultra scripsisse in partibus Alamaniæ Bassæ in Civitate nominata Lubichi cuidam famosissimo viro nomine Francisco Dominici Livi de Gambasso comitatus Florentiæ, magistro in omni et quocumque genere vitreorum de Musaico, et de quodam alio colore vitreorum qui in d. civitate, a tempore suæ pueritiæ citra familiariter habitavit ac habitat, et in dicto loco d. artem addidicit, exercuit, et exercet, eundem Franciscum deprecando ad civitatem Florentiæ accedere deberet, ad habitandum familiariter, et in ea artem præfatam faciendo, eidem pollicendo, quod sibi expensas itineris per eum fiendas resarcirent, et in dicta civitate Florentiæ in laboreriis dictæ Operæ toto tempore suæ vitæ eidem continuum ac firmum inviamentuum exhiberent, ita, et taliter quod ipse una cum sua familia vittum et vestitum in præfata civitate erogare posset, et intelletto, quod dictus Franciscus talibus promissionibus motus accessit ad civitatem Florentiæ ad intendendum, et examinandum cum eorum offitio prædictas promissiones, et ad alia faciendum in prædictis oportuna, pro mandando executioni intentionem eorum offitii, ac etiam fide habita a quampluribus personis fide dignis, præfatum Franciscum in prædictis artibus fore peritissimum, et esaminato, quod prædicta omnia non solum resultant dictæ Operæ, sed etiam toti civitati Florentiæ honorem, utile, ac famam perpetuam, volentesque igitur prædicti Operarii, ut prædicta omnia sortiantur effectum pro evidenti utilitate et honore dictæ Operæ, et totius civitatis Florentiæ, servatis in prædictis omnibus iis, quæ requiruntur, secundum formam statutorum, et ordinamentorum Comunis Florentiæ, et dictæ Operæ, dato, misso, facto, et celebrato inter ipsos omnes secreto scrutineo ad fabas nigras et albas, et ottento partito nemine eorum discrepante, de consensu et voluntate dicti Francisci præsentis, et infrascriptis omnibus consensum dantis et præstantis, deliberaverunt, statuerunt, firmaverunt, ac creaverunt infrascripta pacta et capitula, cum conditionibus et modificationibus infrascriptis, videlicet. In primis advertentes dicti Operarii dictum Franciscum in itinere per eum facto de civitate Lubichi ad civitatem Florentiæ, pro tractando cum eorum offitio prædicta omnia superius narrata, a latronibus et ructoribus stratarum fuisse omnibus suis bonis spoliatum ac privatum quæ secum ferebat, pro demonstrando suam artem d. eorum offitio; quod præfati Operarii teneantur et obligati sint de pecunia dictæ Operæ pro omni damno eidem illato, et pro quibuscumque expensis per eum factis et fiendis in d. itinere, et pro conducendo Florentiam suam familiam, et omnia sua bona in dicta Civitate Lubichi ad presens existentia, dare, solvere, ac enumerare eidem Francisco in totum florenos auri 100. infrascriptis terminis vid. ad præsens fl. auri 20. et residuum usque in dictam quantitatem fl. auri 100. statim post quam dictus Franciscus cum tota sua familia, et omnibus suis bonis fuerit Florentiam reversus, et dederit principium in d. civitate Florentiæ dictæ suæ arti, de qua quidem quantitate fl. 20. primo, et ante omnia quam fiat solutio dictus Franciscus teneatur et debeat dare et præstare dictæ Operæ idoneum fidejussorem de redeundo Florentiam cum tota sua familia, et cum omnibus suis bonis, et dare principium dictæ suæ arti salvo, et excepto, quod si casus mortis eidem accideret, quod absit, dicta Opera amittat, et perdat, et perdere teneatur, et debeat dictam quantitatem fl. 20. et fidejussor a dicta fidejussione fl. 20. sit liberatus, etc. Item teneantur et debeant ac obligati sint præfati Operarii expensis dictæ Operæ toto tempore suæ vitæ, et suorum filiorum dare, et consignare eidem Francisco in dicta civitate Florentiæ in loco idoneo pro exercendo dictam suam artem unam domum, in qua dictus Franciscus possit ipse cum tota sua familia idonee, ut decet simili magistro, habitare et stare, et in ea facere duas fornaces attas et condecentes suæ arti. Item teneantur et debeant et obligati sint prædicti Operarii de pecunia dictæ Operæ pro provvisione ipsius Francisci dare, et solvere eidem Francisco decem annis continuis, initiandis die, qua fuerit Florentiam cum tota sua familia et omnibus suis bonis reversus, et inceperit in dicta civitate Flor. laborare, facere, et exercere in exercitiis dictæ suæ artis, et ad instantiam præfatæ Operæ, anno quolibet durante tempore dd. X. annorum fl. auri 40. faciendo eidem solutionem pro rata dictæ quantitatis fl. 40. de quadrimestri in quadrimestre. Item teneantur et obligati sint dicti Operarii expensis dictæ Operæ in futurum se facturos, et curaturos, et facere, et curare ita et taliter cum effectu quod per consilia opportuna populi et Comunis Florentiæ d. Franciscus, et ejus filii, et eorum bona toto tempore eorum vitæ impetraverint a populo et Comuni Florentiæ exentionem et immunitatem ab omnibus et singulis oneribus et fationibus Communis Florentiæ, tam realibus, quam personalibus, et mixtis, et tam ordinariis, quam extraordinariis, et tam in civitate, quam in comitatu et districtu Florentiæ, excepto quam a gabellis ordinariis Comunis Florentiæ, ac etiam impetraverint, quod dictus Franciscus, ac ejus familia habuerit Civilitatem et immunitatem faciendi unam et plures fornaces suæ artis. Item teneantur et debeant et obligati sint dd. Operarii se facturos et curaturos, et facere et curare ita et taliter, quod nulla ars ex 21. Artibus Civitatis Florentiæ infestabit, et dabit eidem Francisco aliquam noxiam, vel molestiam, pro faciendo et exercendo in dicta civitate Florentiæ d. Artem. Quæ omnia, et singula suprascripta fecerunt, firmaverunt, deliberaverunt, promiserunt, et obligaverunt præfati Operarii, cum hac esceptione et modificatione vid. quod dictus Franciscus, et ejus filii, et omnes sui discipuli, et omnes cum ejus industria laborantes tenantur, et debeant, et obligati sint laborare, et laborari facere ad requisitionem, et instantiam dictæ Operæ, et eorum offizii pro tempore existenti in dicta civitate Florentiæ omne genus Musaici, et vitreorum coloratorum, quo, et quibus Opera, et ejus Operarii indigerent pro edifitiis Cattedralis Ecclesiæ Florentinæ ita et taliter, quod Opera prædicta primo et ante omnia suum sortiatur effectum, et pro eo pretio, quod constabit, et veniet d. Francisco, et suis laborantibus in eo computando industriam ipsorum, et pro illo pluri et majori pretio declarabitur per offitium ipsorum Operariorum pro tempore esistentium in eorum discretione prædicta remittendo, et hæc paciscentes solemniter dicti Operarii pro se, et suis successoribus, et dictus Franciscus insimul et vicissim, in quantum dictus Franciscus et ejus familia in aliquo predictorum dictæ Operæ non defecerint.